Kenia wil het WK atletiek, maar de dopingschorsingen stapelen zich op

Kenia noemt zichzelf het land van de kampioenen, en in 2029 komt de wereld kijken. Nairobi kreeg van World Athletics het WK atletiek van dat jaar toegewezen, het eerste WK ooit in Afrika. Tegelijk groeit de lijst Keniaanse lopers die door de Athletics Integrity Unit (AIU) zijn geschorst. De Morgen zette die twee verhalen op 26 oktober naast elkaar, onder de veelzeggende kop “Van loopwalhalla tot dopingwalhalla”.

Voor wie de grote marathons volgt, roept dat een praktische vraag op. Je ziet Keniaanse namen bovenaan bijna elke uitslag en in elke ranglijst. Wat gebeurt er met die uitslagen en records als een loper wordt geschorst? Het antwoord is minder eenvoudig dan “alles wordt geschrapt”.

Hoe groot het probleem is

Volgens de AIU zijn sinds 2017 meer dan 140 Keniaanse atleten geschorst of uitgesloten, vooral lange-afstandslopers. Dat cijfer noemen zowel Africanews als het persbureau AFP. Het meest recente geval is Ronald Kipkoech Korir, een 35-jarige marathonloper die half oktober voorlopig werd geschorst voor het gebruik van een verboden middel. Korir werd in 2023 vierde in de marathon van Berlijn in 2.04.22, achter winnaar Eliud Kipchoge, en in 2024 vierde in Hamburg.

Begin oktober was ook het wereldantidopingagentschap WADA in Nairobi. Voorzitter Witold Bańka zei na een bezoek van drie dagen dat Kenia, juist als gastland van het WK, “ook schoon moet zijn” om gerespecteerd te blijven. Hij vroeg niet alleen om strengere controles bij atleten, maar ook om een harde aanpak van de mensen die verboden middelen maken, smokkelen en aan lopers leveren.

Ik vind dat laatste het belangrijkste punt. Een schorsing van een loper die vierde werd in Berlijn haalt het nieuws, maar zolang de leveranciers rond de trainingskampen ongemoeid blijven, verandert er weinig. Wat Kenia daar de komende jaren aan doet, bepaalt meer dan elke individuele zaak.

Voorlopig geschorst is nog niet schuldig

Bij elk nieuw bericht helpt het om te weten in welke fase een zaak zit. Een voorlopige schorsing, zoals bij Korir, betekent dat de AIU een zaak onderzoekt en dat de atleet zolang niet mag starten. Het is nog geen uitspraak. Zijn eerdere uitslagen blijven in dit stadium gewoon staan.

Pas als er een definitieve beslissing is, volgen de gevolgen voor de uitslagen. Daarbij geldt een vaste lijn. De loper wordt gediskwalificeerd vanaf het moment van de positieve test of de overtreding, en uitslagen daarna worden geschrapt. Wat ervoor ligt, blijft meestal staan, tenzij de AIU aantoont dat de overtreding al eerder begon. Bij het biologisch paspoort, waarbij bloedwaarden over langere tijd worden vergeleken, kan zo’n periode wel jaren teruggaan.

Waarom het wereldrecord van Chepngetich nog staat

Het duidelijkste voorbeeld is Ruth Chepngetich. Zij liep in oktober 2024 in Chicago 2.09.56, nog altijd het wereldrecord op de marathon bij de vrouwen. In 2025 testte ze positief op hydrochloorthiazide, een plasmiddel dat op de verboden lijst staat omdat het andere middelen kan maskeren. Het monster was van 14 maart 2025. De AIU gaf haar een schorsing van drie jaar, een jaar minder dan het uitgangspunt omdat ze de overtreding snel erkende.

Omdat de positieve test van ná Chicago is, blijven haar eerdere prestaties staan, het wereldrecord inbegrepen. Daarom staat ze ook in onze lijst van de snelste marathonlopers aller tijden nog altijd bovenaan bij de vrouwen. Voor veel lopers voelt dat wrang, en ik snap dat. Maar de regel is helder. Een record wordt alleen geschrapt als bewezen is dat er op dat moment iets mis was, niet omdat iemand later de fout in ging. AIU-baas Brett Clothier liet wel weten dat het onderzoek naar verdacht materiaal op haar telefoon doorloopt. Een record dat nu staat, staat dus niet per se voor altijd.

Een ander voorbeeld zag je vorige week op deze site. De Ethiopische Ruti Aga, winnares van Tokio 2019, kreeg zes jaar schorsing en haar uitslag in de halve marathon van Meishan werd geschrapt, de wedstrijd waarna ze positief testte. Haar zege in Tokio staat nog.

Wat dit betekent als je uitslagen volgt

Kijk je naar een ranglijst of een uitslag van een grote marathon, dan zijn er drie dingen om in je achterhoofd te houden.

• Een uitslag is pas definitief als de controles zijn afgerond. Bij een latere diskwalificatie schuift iedereen erachter een plek op, soms met prijzengeld en titels erbij. Voor een eerlijke loper die vierde werd, kan dat jaren later nog een podiumplek betekenen.
• Records blijven staan zolang er geen bewijs is dat er op die dag iets mis was. Een schorsing achteraf is geen automatische schrapping.
• Het gaat om individuele lopers, niet om een land. Ruim honderdveertig schorsingen sinds 2017 is veel, maar elke zaak gaat over één loper met een eigen dossier. Een Keniaanse naam bovenaan een uitslag zegt op zichzelf niets.

Voor het WK van 2029 staat er voor Kenia veel op het spel. Een thuistoernooi waar de eigen lopers winnen terwijl de rest van de wereld twijfelt, is geen feest. Ik hoop dat Kenia de komende drie jaar gebruikt om te laten zien dat het land van de kampioenen ook schone kampioenen levert. De lopers die dat al doen, verdienen het.