Programmeur vindt tientallen verdachte lopers bij de marathon van Rotterdam
Een softwareontwikkelaar vond met een eigen model tientallen verdachte tijden in Rotterdam. Hoe zijn analyse werkt en wat organisaties ermee doen.
Daan van Hout
4 min lezen
Vorige week schreven we over de loper die bij de marathon van Rotterdam tien kilometer afsneed en toch in de uitslag stond. Nu blijkt hoe groot het onderzoek erachter is. Softwareontwikkelaar Roberto Abrahao heeft een eigen applicatie gebouwd die tussentijden van marathons automatisch op verdachte patronen controleert, vertelt hij in het AD. In Rotterdam vond hij tientallen verdachte races. Organisator Golazo bevestigt dat één deelnemer na een extra controle alsnog uit de uitslag is gehaald.
Hoe zijn analyse werkt
Elke marathonloper draagt een chip, en op vaste punten ligt een mat die registreert wanneer je passeert. Daaruit volgt per stuk een tempo. Dat principe is niet nieuw, het bestaat sinds de invoering van de chipregistratie in 1994. Wat Abrahao doet, is die data niet per loper bekijken maar het hele veld in één keer door een model halen dat naar afwijkingen zoekt.
Het interessante zit in de combinatie van signalen. Een gemist meetpunt alleen zegt weinig. Volgens zijn analyse mist elk jaar 6 tot 12 procent van de marathonlopers wel ergens een meetpunt, en dat kan een chip zijn die niet registreert of een storing. In Rotterdam ontbrak bij 105 finishers een meetpunt, en die wil hij nadrukkelijk geen valsspelers noemen. Het wordt pas verdacht als drie dingen samenkomen.
- een loper mist een meetpunt
- daarna versnelt hij opvallend, vaak in de laatste kilometers, terwijl de meeste lopers daar juist vertragen
- en dat gebeurt op een plek in het parcours waar je makkelijk kunt afsnijden
In Rotterdam vond hij acht lopers die aan dat profiel voldeden. De duidelijkste miste het meetpunt bij 35 kilometer en deed twaalf minuten over de tien kilometer tussen 30 en 40. Dat is, zoals hij het zelf zegt, te voet niet eens mogelijk. Het wereldrecord op de 10 kilometer ligt ruim boven de 26 minuten.
Wat organisaties met zulke data doen
Golazo laat aan het AD weten dat vertrouwen het uitgangspunt blijft. Na afloop controleert tijdregistratiebedrijf ChronoRace onder meer op ontbrekende chippassages. Een ontbrekende registratie betekent ook voor de organisatie niet automatisch dat iemand heeft valsgespeeld. Na de extra controle werd één loper geschrapt, en vergelijkbare gevallen vond de organisatie niet. Dat is opvallend, want Abrahao noemt er acht met hetzelfde patroon.
Daar zit volgens mij de spanning in dit verhaal. Een organisatie moet voorzichtig zijn, want wie onterecht uit de uitslag wordt gehaald, verliest een tijd waar hij maanden voor heeft getraind. Een buitenstaander met een model kan scherper oordelen, maar heeft geen foto’s, geen ruwe chipdata en geen contact met de loper. Dat Rotterdam er uiteindelijk één schrapt en niet acht, kan dus allebei betekenen. Dat de controle te soepel is, of dat de andere zeven een verklaring hadden.
Dat het werkt als organisaties wel meekijken, laat Londen zien. Abrahao stuurde de London Marathon een rapport, en na een tijd kreeg hij bericht dat er lopers uit de uitslagen waren verwijderd.
Dezelfde signalen, al tientallen jaren
Valsspelen in de marathon is zo oud als de marathon zelf. Bij de eerste olympische marathon in 1896 reed Spyridon Belokas een stuk mee met paard en wagen. Wat sinds de chip is veranderd, is dat afsnijders bijna altijd op dezelfde manier door de mand vallen, met een gemist meetpunt en een onmogelijk snelle tussentijd. Een paar voorbeelden uit het overzicht op Wikipedia laten dat zien.
| Jaar | Marathon | Wat er gebeurde |
|---|---|---|
| 2007 | Berlijn | Mexicaanse politicus mist twee meetpunten en legt een stuk van ongeveer 14 kilometer af in 21 minuten, uitslag geschrapt |
| 2009 | Chicago | 252 tijden geschrapt, de meeste omdat lopers twee of meer matten op rij misten |
| 2023 | Mexico-Stad | 11.000 lopers gediskwalificeerd, een derde van het veld, omdat ze meetpunten misten |
| 2026 | Rotterdam | één loper na extra controle geschrapt, acht verdachte profielen volgens de analyse |
Mexico-Stad laat ook de keerzijde zien. Daar meldden deelnemers dat hun chip niet had geregistreerd terwijl ze wel de hele afstand liepen. Een systeem dat alleen naar gemiste matten kijkt, raakt dus ook eerlijke lopers. Precies daarom is de combinatie van signalen in de aanpak van Abrahao verstandiger dan blind schrappen.
Als jouw chip een mat mist
Voor de meeste lezers is valsspelen geen thema, maar een gemiste meting wel. Zondag lopen tienduizenden mensen de marathon van Amsterdam, en een deel van hen zal ergens een mat missen zonder het te merken. Meestal gebeurt er niets, omdat de rest van je tussentijden logisch is. Zie je na afloop toch een gat in je uitslag, of sta je er helemaal niet in, neem dan zelf contact op met de organisatie. Een gps-registratie van je horloge of telefoon met de volledige route is dan het sterkste bewijs dat je de hele afstand hebt gelopen.
En wie het onderweg niet meer ziet zitten, stapt beter uit dan dat hij afsnijdt. Dat schreven we vorige week ook al in ons eerste stuk over de valsspeler in Rotterdam. Podcastmaker Pim Bijl van De Pacer verwoordt het in het AD treffend, met afsnijden houd je “uiteindelijk alleen anderen én jezelf” voor de gek.
