Vroege sneeuw in de bergen: wat wandelaars meenemen als het weer omslaat

In de Amerikaanse staat Colorado viel half oktober de eerste flinke sneeuw, op hetzelfde moment dat het jachtseizoen begon. Binnen 14 uur kreeg het vrijwillige reddingsteam van Routt County drie noodoproepen, meldt het buitensportblad Outside. Het ging om jagers, maar wat er misging, kan net zo goed een wandelaar overkomen die in de herfst de bergen in trekt. In de Alpen en de Pyreneeën kan het weer in deze tijd van het jaar net zo snel omslaan.

Wat er in Colorado misging

Het verhaal van één groep laat zien hoe snel het gaat. Vier jagers, onder wie een man die het gebied al tientallen jaren kende, raakten op 14 oktober verrast door regen die overging in sneeuw. Onder de verse sneeuw lag gladde modder, zodat ze op handen en knieën een helling op moesten. Omgevallen bomen blokkeerden de bekende paden, de gps van een van hen deed het niet meer nadat hij nat was geworden, en op een ander telefoonscherm zat zoveel vocht dat het niet meer reageerde. Ze kwamen na zo’n vier uur toch bij hun kamp, dankzij een locatie die een van hen eerder op haar telefoon had gedeeld en reflecterende markeringen op bomen die ze met hun hoofdlampen zagen.

Twee dingen vallen op. De groep had wel een weerbericht bekeken, maar dat van een stadje in het dal, waar regen werd voorspeld. Voor de hogere delen had de Amerikaanse weerdienst een dag eerder 10 tot 20 centimeter sneeuw en windstoten tot zo’n 56 kilometer per uur voorspeld. En ze hadden goede schoenen en regenponcho’s, maar geen waterdichte handschoenen. Juist die misten ze toen ze moesten kruipen.

Een andere jager raakte zijn groep kwijt en belde het Amerikaanse alarmnummer vlak voordat zijn telefoon leeg was. Hij was te koud om nog zelf bergop te lopen. Reddingswerkers moesten hem in een speciale deken tegen onderkoeling ruim 450 meter omhoog trekken door 20 centimeter sneeuw. Volgens de leider van de reddingsactie speelden natte kleding en uitputting een rol.

Wat je meeneemt als het kan omslaan

Ook op een dagwandeling in de herfst wil je spullen bij je hebben voor het geval je langer onderweg bent dan gepland. Dit is wat de reddingsorganisaties uit Colorado aanraden, aangevuld met wat het verhaal hierboven leert.

• een waterdichte jas en een waterdichte broek
• een extra warme laag, zoals een fleece of dun donsjack, in een droge zak
• muts en waterdichte handschoenen, plus een tweede paar dunne handschoenen
• een hoofdlamp met reservebatterijen
• een volle telefoon en een powerbank, met de route offline opgeslagen
• een papieren kaart of een tweede manier om de weg te vinden
• een nooddeken of overlevingszak
• extra eten en drinken, ook iets warms in een thermosfles
• wandelstokken voor gladde stukken
• schoenen met een stevig profiel

Je koopt dit bij een outdoorwinkel of een grote sportzaak. Veel heb je misschien al. Een thermosfles en een hoofdlamp liggen bij veel lopers al in de kast, en wie een hoofdlamp voor het hardlopen heeft, kan die ook in de bergen gebruiken.

Wanneer je omdraait

De belangrijkste les zit niet in je rugzak maar in je beslissingen. De groep in Colorado had overwogen om terug te gaan voordat het slechter werd, maar bleef toch. Achteraf was dat het moment.

1. Kijk naar het bergweer voor de hoogte waar je loopt, niet naar het weer in het dal. Een verschil van een paar honderd meter kan het verschil zijn tussen regen en sneeuw.
2. Spreek een omkeertijd af voordat je vertrekt. Ben je op dat tijdstip niet bij je doel, dan ga je terug, hoe dichtbij het ook lijkt.
3. Draai om bij de eerste natte sneeuw als je er niet op bent gekleed. Nat en koud wordt snel uitgeput, en dan wordt elke helling zwaarder.
4. Laat iemand weten waar je bent. Deel je route en je verwachte terugkomsttijd met iemand thuis of in je accommodatie. De Amerikaanse reddingsorganisaties raden zulke afspraken uitdrukkelijk aan.
5. Bespaar je batterij. Een telefoon die leeg is, is ook je noodnummer kwijt. Zet hem in de kou dicht tegen je lichaam.

Het reddingsteam schreef na die drukke dagen dat voorbereiding bij zulk weer het verschil kan maken tussen leven en dood, en dat hulp uren weg kan zijn. Dat geldt in de Alpen net zo. In heel Europa bel je bij nood 112.

Ik vind het verhaal van de groep die het zelf redde eigenlijk het leerzaamste. Ze hadden geen fout gemaakt die je dom zou noemen. Ze keken naar het verkeerde weerbericht, ze misten één paar handschoenen en ze bleven net te lang. Zo ontstaat bijna elk ongeluk in de bergen. Wie in het najaar gaat wandelen, kan beter een extra laag te veel meenemen dan een te weinig.