Achillespees gescheurd tijdens een marathon: hoe herken je het en wat nu?

Tigst Assefa won zondag 27 september de marathon van Berlijn in 2.11.04, een parcoursrecord. Een dag later bleek dat ze het laatste deel had gelopen met een gescheurde achillespees. Ze is in München geopereerd en ligt volgens haar manager Gianni Demadonna ongeveer zes maanden uit, meldt de NOS. Wie de finish zag, dacht eerst aan kramp, en zo schreven wij het zondag ook op in ons verslag van Berlijn. Het was erger. Voor een recreant is dit verhaal vooral een reden om te weten hoe je een achillespeesblessure herkent, wanneer je stopt en hoe lang herstel duurt.

Wat er in Berlijn gebeurde

Assefa ging in Berlijn voor het wereldrecord en lag lang op schema. Volgens Demadonna kreeg ze na 31 kilometer pijn, en rond 40 kilometer werd het erger. Ze liep toch door en won. “Het is ongelofelijk dat ze met deze blessure en pijn is verder gelopen”, zei haar manager tegen de NOS. Bij de huldiging was ze er niet meer bij, ze zat toen al in het vliegtuig naar München voor onderzoek en de operatie.

Hieronder de officiële beelden van de organisatie. Je ziet Assefa over de laatste kilometers naar de finish lopen, met het wereldrecord toen al buiten bereik.

Laat één ding duidelijk zijn. Doorlopen met zo’n blessure is een beslissing van een topsporter met een wereldrecord binnen handbereik en een medisch team om zich heen. Voor iedereen anders is het precies wat je niet moet doen. Meer over wie zij is en wat ze eerder liep, staat in ons portret van Tigst Assefa.

Twee soorten achillespeesblessures

De achillespees verbindt je kuitspier met je hiel. Het is de grootste en sterkste pees in je lichaam, en hij levert de afzet bij elke pas. Bij lopers gaat het meestal niet om een scheur, maar om overbelasting. Dat zijn echt twee verschillende dingen.

Overbelasting ontstaat langzaam. Volgens Sportzorg.nl heeft ongeveer 8 procent van de recreatieve hardlopers er last van, en lopen mannen en vrouwen tussen 30 en 60 jaar het meeste risico. De oorzaak is bijna altijd te veel of te snel opbouwen. Anders dan vaak wordt gedacht, is het meestal geen ontsteking, maar een verandering in de structuur van de peesvezels. De klachten zitten op de hiel, waar de pees vastzit, of in het middendeel, een paar centimeter hoger. Die twee plekken vragen een andere aanpak.

Een scheur gebeurt in één moment. Dat is wat Assefa overkwam, en daarvoor moet je naar het ziekenhuis.

Zo herken je het

Thuisarts.nl, de site van de huisartsen, noemt deze signalen bij overbelasting.

• Pijn op je hiel of een paar centimeter erboven, vooral bij hardlopen en wandelen
• Pijn die na het lopen even toeneemt en daarna langzaam weer zakt
• Een pees die op de pijnlijke plek dikker aanvoelt en pijn doet als je erin knijpt
• Stijfheid in de ochtend, waarbij de eerste stappen het meeste pijn doen

Bij een scheur is het beeld heel anders. Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsenpost als de pijn plotseling kwam tijdens één stap, als je iets voelde knappen, als je een kuiltje in de pees voelt of als je niet meer op je tenen kunt staan. Dan kan de pees gescheurd zijn, en dat is geen blessure om zelf mee aan de slag te gaan.

Wanneer je stopt

De regel die ik zelf aanhoud, is simpel. Een pees die zeurt, is een signaal om te schuiven, een pees die plots pijn doet, is een signaal om te stoppen. Voel je tijdens een wedstrijd of training ineens een scherpe pijn achter in je enkel, loop dan niet door tot de finish. Wandel, en als dat ook pijn doet, meld je bij de EHBO. Een medaille is een scheur niet waard, en een gescheurde pees kost je bijna altijd een groot deel van het seizoen.

Bij zeurende klachten hoef je niet meteen alles stil te leggen, maar doe geen dingen die veel pijn doen. Hardlopen valt daar vaak een tijdje onder. Blijf wel bewegen, fietsen en zwemmen gaan meestal prima. Ga niet meteen weer wedstrijden lopen als het beter gaat, maar bouw eerst rustig op. Wie juist midden in een marathonopbouw zit, vindt in te snel starten in je marathon ook waarom een rustige eerste helft je pezen spaart.

Hoe lang herstel duurt

Voor een overbelaste achillespees is geduld het belangrijkste medicijn, maar geduld is iets anders dan rust. Zowel Thuisarts als Sportzorg is daar duidelijk in. Alleen afwachten helpt niet, oefenen wel. Train minstens drie keer per week de kuitspieren, rustig en zwaarder wordend. De oefeningen mogen een beetje pijn doen, zolang die pijn voor de volgende training weer weg is. Doe ze in elk geval drie maanden. Zit de pijn op de hiel zelf, doe dan geen rekoefeningen en oefen op een vlakke vloer in plaats van op een traptrede. Sportzorg.nl heeft voor beide plekken een eigen oefenprogramma en een opbouwschema om weer te gaan hardlopen.

Reken op een lange adem. Bij twee op de drie mensen zijn de klachten binnen een jaar over, schrijft Thuisarts, en soms duurt het langer. Een injectie met corticosteroïden wordt afgeraden, omdat die op de lange termijn minder goed werkt en de kans op een volledige scheur vergroot, meldt Sportzorg.

Bel je huisarts op een werkdag als de pijn steeds erger wordt, als beide pezen pijn doen, als je hiel dik, warm en rood is, of als de klachten na drie maanden niet minder zijn. Bij een gescheurde pees bepaalt het ziekenhuis de behandeling en het herstel, en daar hoort een lange revalidatie bij. Bij Assefa gaat haar team uit van ongeveer een halfjaar.

Wat je zelf kunt doen om het te voorkomen, is vooral saai. Bouw je kilometers langzaam op, houd je kuiten sterk en neem een zeurende pees serieus voordat hij een scheur wordt. Meer daarover in stijve kuiten bij hardlopen en blessurevrij trainen.