De marathon van New York is sinds afgelopen zondag de grootste marathon ooit. Runner’s World meldde op basis van cijfers van organisator New York Road Runners dat 61.529 mensen startten en 61.146 de finish in Central Park haalden. Niet eerder kwam een marathon boven de 60.000 finishers. Dat is een mooi getal, maar voor jou als loper is vooral interessant wat het zegt over de manier waarop je zo’n race binnenkomt, start en uitloopt.
Hoe New York aan die 61.146 komt
Een jaar eerder telde New York 59.226 finishers. In april nam Londen de titel over met 59.830 finishers, en nu ligt New York daar weer 1.316 finishers boven. De cijfers kunnen volgens de organisator nog veranderen na de definitieve controle van de uitslag.
Opvallender dan het record is de staart van het veld. New York hanteert een tijdslimiet van negen uur. Volgens een analyse die Runner’s World aanhaalt kwamen 9.035 lopers pas na 17.00 uur binnen, vijfenhalf uur na het laatste startschot, en 138 lopers zelfs na 20.00 uur. Ruim 99 procent van wie startte, finishte ook. Vergelijk dat met de eerste marathon van Den Haag, die dezelfde zondag werd gelopen met een limiet van vijfenhalf uur. Met die grens was in New York minstens een op de zeven finishers buiten de tijd gevallen, want 9.035 van de 61.146 is bijna vijftien procent. Dat is onze eigen rekensom, en lopers uit de vroege golven die voor 17.00 uur binnenkwamen maar wel langer dan vijfenhalf uur onderweg waren, tellen daar nog niet eens bij. Zo’n ruime limiet verklaart dus een deel van het record.
Je startvak bepaalt meer dan de startlijn
Zoveel mensen kun je niet tegelijk een brug op sturen. Fox 5 New York zette het schema op een rij: vijf golven tussen 9.10 en 11.30 uur, met 35 minuten ertussen. Binnen die golven lopen lopers in drie kleuren en in vakken A tot en met F. Op je startnummer staat waar je hoort.
Dat systeem is geen formaliteit. Onderzoek naar de Sunshine Coast Marathon in Australië, in 2022 gepubliceerd in het vakblad Sports, vergeleek een editie zonder maatregelen met een editie met aangepaste startvakken en golfstarts. De dichtheid in de startvakken daalde van 1,48 tot 3,01 lopers per vierkante meter naar 0,52 tot 1,20, en lopers voelden zich veiliger en waren meer tevreden. Het gaat om één evenement, veel kleiner dan New York, dus de getallen zijn niet een op een over te zetten. De richting is wel duidelijk, en ook de voorkeur van de lopers zelf: indelen op eerdere tijden en starten in golven kregen in dat onderzoek allebei 91 procent steun.
Voor jou volgt daar iets praktisch uit. Die indeling werkt alleen als de opgegeven tijden kloppen. Geef je bij de inschrijving een tijd op die sneller is dan je echt loopt, dan start je tussen mensen die je voorbijlopen, en dat kost jou en hen rust in de eerste kilometers. Grote Nederlandse evenementen werken ook met golven: Den Haag startte in drie golven.
Wat de drukte met je tempo doet
Het onderzoek wijst de start aan als de plek waar de drukte het grootst is, en dat is precies het deel waar je tempo het makkelijkst ontspoort. In New York komt daar de Verrazzano-brug bij, een klim in de eerste kilometers. Wie daar probeert in te lopen op verloren seconden, betaalt dat later terug. Accepteer daarom dat de eerste kilometers trager zijn dan je schema en verdeel het verschil over de rest van de race, in plaats van het meteen terug te willen halen. Hoe je dat over de vijf stadsdelen aanpakt, lees je in ons stuk over krachtenverdeling in New York. Dezelfde logica geldt in elke stadsmarathon met een smalle eerste kilometer.
Je kans op een startbewijs wordt niet groter
Meer lopers aan de start betekent niet dat je makkelijker binnenkomt. Voor de editie van 2026 schreven zich volgens Marathon Handbook ongeveer 240.000 mensen in voor de loting, en zo’n één procent werd ingeloot. Reken dat door en je komt op ongeveer 2.400 plekken via de loting, nog geen vijf procent van de 61.529 starters. Het overgrote deel van het veld komt dus langs een andere weg binnen.
Daar zit de les voor wie vanuit Nederland naar New York wil. Dit jaar deden 835 Nederlanders mee. De loting is voor hen vooral een loterij met een kleine prijs. De routes die wel iets opleveren zijn een plek via een goed doel of via een reisorganisatie, en een limiettijd als je die loopt. Hoe dat bij de andere grote marathons zit, staat in ons overzicht van de wereldmarathons. De voorwaarden voor 2027 moet je bij de organisatie zelf nakijken, want die waren in de bronnen die wij zagen nog niet compleet.
Dichter bij huis speelt hetzelfde. De NOS meldde in april dat Londen voor 2027 denkt aan 100.000 deelnemers over twee dagen, en dat Rotterdam van 18.000 naar 26.000 lopers wil groeien als de gemeente meewerkt. Meer plekken klinkt gunstig, maar de vraag groeit mee. Rotterdam loot voor 2027 zelfs niet meer, wie het snelst is, heeft een startbewijs. Daarmee verschuift het probleem van geluk naar snelheid op de dag dat de inschrijving opent. Wil je een grote stadsmarathon lopen, dan is het verstandig om de openingsdatum in je agenda te zetten en een tweede race achter de hand te houden. Het aanbod in Nederland groeit namelijk net zo hard als de vraag.
