Een regenjas kan de bui buiten houden en je toch nat achterlaten, omdat je eigen zweet er niet uit kan. Outside zette op 4 november vijf jassen op een rij voor wandelaars die snel warm worden, gekozen uit een test met 57 testers en 86 jassen. Die lijst is Amerikaans, met Amerikaanse winkels erbij. Wat je er in een Nederlandse winkel wel aan hebt, is de volgorde waarin je kijkt: eerst de ritsen, dan de ademende stof, en de waterkolom pas als laatste.
Waarom je jas van binnen nat wordt
Een membraan werkt met poriën. Volgens de uitleg van Rab zijn losse watermoleculen uit zweetdamp zo’n 700 keer kleiner dan die poriën, terwijl regendruppels ongeveer 20.000 keer groter zijn. Damp kan er dus uit en regen niet erin, maar alleen zolang de damp snel genoeg weg kan. Gaat dat te traag, dan slaat het vocht neer op je huid en in de stof. Rab noemt daarbij dat nat textiel warmte bijna 25 keer sneller geleidt dan droog textiel. Daarom wordt het koud zodra je stopt voor een pauze, ook als er geen druppel door de jas kwam.
Outside begint zijn koopadvies met een waarschuwing: je moet vermoedelijk iets inleveren. De meeste jassen kiezen tussen waterdicht en ademend. Een jas die een stortbui zonder moeite doorstaat ademt vaak minder goed, en een jas die goed ademt is soms meer iets voor losse buien. Decathlon zegt hetzelfde, hoe waterdichter een product, hoe minder ademend het doorgaans is.
Eerst de ritsen, dan de cijfers
De belangrijkste zin uit de Outside-test gaat niet over stof. Zelfs de meest ademende stof voert warmte minder goed af dan ritsen onder de armen of zakken met een gaasvoering, die je onderlaag aan de buitenlucht blootstellen. Dat zie je terug in de jassen die het best scoorden. Bij de Outdoor Research Aspire 3L (Foray 3L voor mannen) geeft Outside de volledige zijritsen het meeste krediet: een tester bleef droog tijdens een steile tocht van ruim 11 kilometer in Alaska met zo’n 18 kilo op haar rug. De 7mesh Guardian Apex heeft diagonale ritsen die ook werken als je armen langs je lichaam hangen.
Dat geeft je drie dingen om te controleren als je de jas aan hebt. Kun je de ritsen met één hand openen, ook terwijl je loopt? Zitten ze nog vrij als je rugzak om zit? En laat een open rits ook echt lucht door als je arm naar beneden hangt, of valt hij dan dicht? Bij de winkel is dat in een minuut uitgeprobeerd, en het zegt meer dan het kaartje aan de mouw.
Wat de getallen op het label zeggen
Staan de ritsen goed, dan vergelijk je pas de stof. Merken gebruiken daarvoor verschillende maten, en niet elke fabrikant noemt ze allemaal.
| Maat | Wat het is | Hoe je het leest |
|---|---|---|
| Waterkolom (mm) | Hoe hoog een kolom water op de stof kan staan voordat het doorlekt. Bij 5000 mm is dat vijf meter. | Volgens de Belgische site van C&A telt een kledingstuk onder de Europese norm EN 343 vanaf 1300 mm als waterdicht en is 800 mm genoeg voor dagelijks gebruik bij wisselvallig weer. |
| RET | De weerstand tegen verdamping, getest volgens ISO 11092. | Lager is beter. Decathlon hanteert onder 6 als extreem ademend, 6 tot 12 als zeer ademend, 12 tot 20 als matig en boven 20 als ongeschikt om in te sporten. |
| MVTR | Hoeveel waterdamp per vierkante meter in 24 uur door de stof gaat. | Hoger is beter. Rab noemt een bereik van minder dan 10.000 tot 40.000. |
Omdat een jas met 20.000 mm niet per se beter is voor jou dan een jas met 10.000 mm, loont het om de RET of MVTR op te zoeken zodra je voor warmte koopt. Let wel op dat je appels met appels vergelijkt: RET en MVTR zijn verschillende tests, dus een waarde van het ene merk laat zich niet zomaar omzetten naar die van het andere. Vind je geen van beide, dan heb je alleen de ritsen en de stofomschrijving om op af te gaan.
Vergeet ook de rest van de jas niet. C&A wijst op naden en ritssluitingen als zwakke plekken, en raadt gesealde naden en waterafstotende ritsen aan. Een hoge waterkolom in de stof helpt weinig als het via een naad binnenkomt.
De vijf jassen uit de test, en wat ze je leren
De gewichten zijn omgerekend uit de Amerikaanse opgave voor een herenjas.
| Jas | Gewicht | Hoe hij warmte kwijtraakt | Past bij |
|---|---|---|---|
| Outdoor Research Foray 3L / Aspire 3L | 434 g | Volledige zijritsen en een drielaagse stof | Overal inzetbaar, wel slank van snit voor dikke lagen eronder |
| 7mesh Guardian Apex | 309 g | Diagonale ritsen en ademende buitenstof | Wie veel wil kunnen verstellen |
| Marmot SuperAlloy Bio | 164 g | Dunne 2,5-laagse stof, geen handzakken | Een jas die vooral in de rugzak zit |
| Páramo Velez Adventure Smock | 720 g | Geen membraan, ritsen op de bovenarmen en een klep over de romp | Koud voor- en najaar, te warm voor de zomer |
| Montane Featherlite Nano | 51 g | Heel dun nylon | Noodlaag voor onverwachte buien, zonder capuchon |
Twee dingen vallen op. Er zit een factor veertien tussen de lichtste en de zwaarste, en toch staan ze allebei op de lijst voor mensen die het warm krijgen. En Outside noemt pakbaarheid belangrijker dan je zou denken: krijg je het steeds snel warm, dan gaat de jas vaker uit dan aan, en dan wil je hem zonder nadenken in je rugzak kunnen proppen. Loop je vooral dagtochten met wisselend weer, dan weegt dat zwaarder dan een paar duizend millimeter extra waterkolom.
Wat je in Nederland vindt
Of deze vijf modellen hier op voorraad liggen, hebben we niet per jas kunnen nagaan. Dat hoeft ook niet, want de kenmerken zijn wat je zoekt. Bij Bever kun je regenjassen voor heren filteren op activiteit en kenmerk. Op het moment van schrijven staat bij de kenmerken ook “ventilatieritsen”, met tientallen jassen, van onder meer Patagonia, Mammut en Rab. Rab zelf vermeldt dat een deel van zijn jassen ritsen onder de armen heeft, dus check dat per model in plaats van het van het merk aan te nemen.
Een praktische volgorde in de winkel of online is dan: filter op ventilatieritsen, kies een stof waarvan de RET of MVTR is opgegeven, kijk of de naden gesealed zijn, en pas de jas met de rugzak die je echt gebruikt. Voor natte tochten telt de rest van je uitrusting ook mee, daarover lees je meer in ons stuk over wandelen door modder en plassen. Ga je de bergen in, dan gelden andere eisen dan op een Nederlands bospad, zie wat wandelaars meenemen als het weer omslaat.
